Vægi ljósmyndarinnar í fjölmiðlum

Föstudaginn 4.nóvember sl. fór fram í Ljósmyndasafni Reykjavíkur fyrsta „Ljósmyndaraspjallið“ af þremur á dagskrá safnsins í vetur og var það tileinkað fréttaljósmyndun.

 Markmiðið með spjallinu var að varpa ljósi á stöðu fréttaljósmyndunar á Íslandi, bæði í sögulegu og samtímalegu tilliti. Safnið fékk þau Þorkel Þorkelsson fréttaljósmyndara og Valdísi Óskarsdóttur kvikmyndagerðarmann til að ræða um viðfangsefnið. Þorkell vann sem ljósmyndari á Morgunblaðinu í um 20 ára skeið og hefur því yfirgripsmikla reynslu þaðan og sem freelance ljósmyndari. Valdís fékkst við blaðaljósmyndun um árabil áður en hún sneri sér að kvikmyndunum, vann fyrir helstu blöð og tímarit landsins, Þjóðviljann, Morgunblaðið, Tímann, og síðast fyrir Vikuna á árabilinu 1967 fram undir 1990.

Margt fróðlegt og forvitnilegt kom fram í spjallinu, bæði sem viðkemur fortíð og nútíð. Samspil ljósmynda og texta í fjölmiðlum var Þorkeli hugleikin í sínu erindi. Almennt megi segja að texti hafi mun meira vægi í íslenskri dagblaðaflóru, myndir séu oft skornar til, án samráðs við ljósmyndara, sem jafngildi því að texti sé birtur án formála eða niðurlags. Í því samhengi benti Þorkell á þá staðreynd að ljósmyndun sé ekki hluti af því háskólanámi í fjölmiðlun sem í boði er á Íslandi og liggi því í hlutarins eðli að textanum sé hampað á kostnað myndefnis.

Í sínu erindi rakti Valdís feril sinn sem blaðaljósmyndara og gaf áhugaverða innsýn inn í það hvernig starfið var á þeim tíma – að vinna við framköllun í myrkraherberginu og þurfa að berjast fyrir sínum tilverurétti í bransanum sem eina konan. Valdís gerði metnaðarfullar ljósmyndaritgerðir sem birtar voru t.a.m í Þjóðviljanum og Tímanum þar sem hún bæði tók myndirnar og skrifaði textann.

 

Leifur Þorsteinsson – Sýningaröð 2011 í fimm hlutum

Leifur Þorsteinsson – Sýningaröð 2011

Í tilefni af 30 ára afmæli Ljósmyndasfns Reykjavíkur í ár hefur staðið yfir á safninu sýningarröð á myndum Leifs Þorsteinssonar ljósmyndara, einum af stofnendum safnsins. Leifur, sem fæddur er árið 1933, er einn af brautryðjendum auglýsinga- og iðnaðarljósmyndunar á Íslandi og hefur í gegnum tíðina einnig tekið þátt í sýningum víða, bæði innanlands og utan. Má þar nefna þátttöku hans í heimssýningunni EXPO 70 í Osaka auk þess sem hann var í forsvari í myndavali fyrir Íslendinga á ljósmyndasýningunni Frozen Image á Scandinavia Today í Bandaríkjunum árið 1982.

1. hluti – Polaroid transfer
22.janúar – 21.mars

Í fyrsta hluta sýningaraðar Leifs Þorsteinssonar má sjá annars vegar Polaroid transfer myndir þar sem Polaroid- filma er yfirfærð á vatnslitapappír og því aðeins eitt eintak til að hverri mynd. Myndirnar sem eru í möttum og djúpum tónum voru hluti af sýningunni Kyrralíf sem var í Stöðlakoti og fékk Leifur Menningarverðlaun DV í listhönnun fyrir sýninguna. Bragi Ásgeirsson skrifaði um sýninguna í Morgunblaðinu þann 7. október 1993 og sagði „Alla þessa sýningu einkennir óvenjulegt látleysi og kyrrlát fegurð og svo vel tekst Leifi að fanga einkenni hvers myndefnis, að hvergi er um veikan punkt að ræða á allri sýningunni. Í myndunum… vinnur hann næstum í anda [franska 18. aldar] málarans J.-B.S. Chardins nema að hér er um að ræða ljósmyndir en ekki málverk, en verkin eru skyld að yndisþokka og látleysi.“
Hins vegar eru á sýningunni Polaroid pan ljósmyndir sem eru 35mm svart-hvítar skyggnur, skannaðar inn og prentaðar í tvílit.

Sýningarstjóri , Spessi ljósmyndari.

2. hluti – Landssmiðjan
21.mars – 8 maí 2011

Í öðrum hluta sýningaraðar Leifs Þorsteinsson ber að líta 15 myndir af Landssmiðjunni gömlu sem nú er horfin. Leifur tók myndirnar fyrir Iðnsýninguna í Reykjavík árið 1966. Leifur tók líka myndir af eldsmiðjunni sem  ekki voru sýndar á iðnsýningunni þar sem sá verkháttur var talinn gamaldags, því er um mjög merkilega heimild að ræða. Myndirnar sýna bæði menn að störfum og vinnuaðstöðuna í Landssmiðjunni. Í myndunum má sjá samspil ljóss og skugga en Leifur notar náttúrulega birtu við myndatökuna. Birtan fellur á dökk verkfærin í eldsmiðjunni, sem hefur verið raðað haganlega á sinn stað eftir langan vinnudag. Segja má að birtan myndi ákveðna dulúð en á sama tíma kallar hún fram kyrrð og ró. Þrátt fyrir að umhverfið sé órólegt og óhreint er það líka fallegt og þaulskipulagt.  Einbeitni og yfirvegun skín úr andlitum iðnaðarmannanna eins og ljósmyndarinn sé hvergi nálægur.

Sýningarstjóri , Bára ljósmyndari

3. hluti – Litur: Ólík tækni – ILFORD Royal og litprent
14.maí – 28.ágúst

Í þriðja hluta sýningaraðar Leifs Þorsteinssonar kennir ýmissa grasa, meðal annars eru ljósmyndir teknar af blómum á 4×5 tommu blaðfilmu af gerðinni „Kodacolor HD“ sem er með hærri litarmettun en venjulega filma. Ljósmyndirnar eru síðan prentaðar á litpappír (negatívan), tegund: ILFORD Royal sem ekki er til lengur en var framleiddur hjá Ciba í Sviss. Pappírinn er fyrst húðaður með speglandi lagi sem endurkastar ljósi, þannig fæst dýpri mettun í litina og kallar fram þessi áhrif.  Myndirnar þrjár sem koma þar á eftir eru ljósmyndir teknar á svæði Björgunar í Grafarvogi.Leiðin til Bessastaða nefnist síðasta myndaröðin í þriðja hlutanum og skartar fimm ljósmyndum af byggingunum sem stóðu við veginn út á Álftanes en þóttu ekki hæfa því svæði og voru fjarlægðar.

Sýningastjóri – Bára ljósmyndari

4. hluti – Portrett af listamönnum
3. september– 3.nóvember 2011

Fjórði  hluti  sýningarraðar Leifs Þorsteinssonar er tileinkaður portrettljósmyndun.  Um er að ræða 20 svarthvítar myndir, flestar teknar í kringum 1980, af helstu myndlistarmönnum þjóðarinnar þess tíma. Hluta af myndunum tók Leifur fyrir bókina Íslensk list sem gefin var út af bókaútgáfunni Hildi og kom út árið 1981 en útgefandi  var Gunnar S. Þorleifsson.
Á sýningunni má sjá portrettmyndir allt frá Gunnlaugi Scheving, Finni Jónssyni og Kristjáni Davíðssyni til Nínu Tryggvadóttur, Sverris Haraldssonar og Hildar Hákonardóttur. Ljósmyndirnar eru teknar ýmist  í stúdíói sem og vinnuumhverfi listamannanna.

Sýningarstjóri er Sissa ljósmyndari.

 

5. hluti – Mannlífsmyndir frá Evrópu
3.nóvember 2011 – 8. Janúar 2012

Í fimmta  hluta  sýningarraðar Leifs Þorsteinssonar er sjónum beint að mannlífsmyndum teknum í Evrópu á tímabilinu ca.1958 – 1980. Myndirnar tók Leifur á námsárum sínum í Kaupmannahöfn og á ferðalögum um Evrópu, m.a. frá London, París og Spáni. Þær gefa innsýn inn í daglegt líf fólks og sýnir það í ólíkum aðstæðum. Hvort sem um er að ræða verkamenn við vinnu á götum Kaupmannahafnar, aldraðan mann á kaffihúsi í París eða fólk í skírnarveislu á Spáni þá er það hið sammannlega sem Leifur nær að sýna okkur á áreynslulausan og eðlilegan hátt.

Sýningarstjóri er Guðmundur Ingólfsson ljósmyndari

Ný náttura /Frontiers of Another Nature

Þann 19.ágúst sl. opnaði sýning á verkum íslenskra samtímaljósmyndara Ný náttúra / Frontiers of Another Nature í Frankfurter Kunstverein og stendur til n.k. sunnudags, 16. október sama dag og Bókasýningunni í Frankfurt lýkur þar sem Ísland er í ár heiðursgestur.

Í tengslum við sýninguna hefur verið gefin út samnefnd bók þar sem í fyrsta sinn er safnað saman á eina bók myndum sem segja sögu íslenskrar landslagsljósmyndunar síðustu eina og hálfa öld og er hluti efnisins úr Ljósmyndasafni Reykjavíkur. Eins og segir í kynningartexta frá bókaútgáfunni Crymogeu þá er Ísland er í augum heimsins „land landslagsins“. Náttúruljósmyndun samtímans snýst hins vegar ekki lengur aðeins um „landslag“, heldur allt það sem býr á mörkum manns og náttúru. Í verkum íslenskra ljósmyndara hefur orðið til ný náttúra í „landi landslagsins“. Bókin er einnig til sölu í safnbúð Ljósmyndasafns Reykjavíkur.

Nánari upplýsingar:

http://www.crymogea.is/Baekurnar/NyjustuUtgafur/NyNattura/

http://www.sagenhaftes-island.is/

http://www.fkv.de/frontend_en/ausstellungen_detail.php?id=900

Tvær nýjar sýningar

 

Laugardaginn 22. janúar opnuðu tvær nýjar sýningar á Ljósmyndasafni Reykjavíkur. Annars vegar Orri með sýninguna Innviðir og hins vegar Leifur – sýningaröð 2011. Um er að ræða fimm sýningar hjá Leifi yfir allt árið en hann er má segja heiðursljósmyndari Ljósmyndasafns Reykjavíkur 2011 á 30 ára afmælisári safnsins.

Ken Opprann – TRÚ: mannfólkið andspænis guði sínum

Ken Oppran - TRÚ – mannfólkið andspænis guði sínum

TRÚ Angkor Wat Kambodsja

Í gær þann 2. september var haldinn fyrirlestur á Ljósmyndasafni Reykjavíkur í samstarfi við Blaðaljósmyndarafélag Íslands. Þar kom fram norski ljósmyndarinn Ken Opprann en hann er hér á landi í tengslum við útgáfu á bók sinni TRÚ – mannfólkið andspænis guði sínum og opnun samnefndrar sýningar í Listasafni á Akureyri. Verkefnið tók um 15 ár og hefur Ken ferðast út um allan heim til að mynda ýmsar trúarlegar athafnir. Myndirnar þykja afar áhrifamiklar og blæbrigðin mýmörg. Ken sagði í fyrirlestri sínum að tilgangurinn með bókinni væri að sýna fram á að í grunninn sé manneskjan eins og sama mætti segja með öll trúarbrögð. Ken (f. 1958) nam ljósmyndun við Academy of Arts í San Francisco. Hann starfaði um árabil sem blaðaljósmyndari við Aftenposten í Ósló en síðustu ár hefur hann unnið sjálfstætt og lagt sérstaka áherslu á heimildaljósmyndun. Ken Opprann hefur hlotið viðurkenningar fyrir verk sín, m.a. sæmdur hinum virtu Fuji European Press Photographer. Um 40 manns mættu á fyrirlesturinn og hlýddu á Ken Opprann þar sem hann fjallaði um ljósmyndir sem prýða bókina og hvernig hann nálgaðist viðfangsefnið.
SLS

Endurnýjun ljósmyndunar á krepputímum

Max Houghton talar í Ljósmyndasafni Reykjavíkur

 Laugardaginn 9.janúar sl. voru haldnir tveir fyrirlestrar í Ljósmyndasafni Reykjavíkur sem voru samstarf milli Blaðaljósmyndarafélags Íslands og Ljósmyndsafns Reykjavíkur. Max Houghton, ritstjóri Foto8 tímaritsins, fjallaði um samstarf ameríska ljósmyndarans Walker Evans og náins samverkamanns hans James Agee. Einnig talaði hún um bókina The Sweet Flypaper of Life þar sem ljósmyndir Roy DeCarava vinna saman með texta Langston Hughes og sýn þeirra á Harlem á fimmta áratugnum. Lagt var upp með að bókin miðlaði sýn þeirra á Harlem en verkefnið vatt svo upp á sig og hafði áhrif á þjóðfélagsbreytingar á þeim tíma. 
 

Ljósmyndari: Árni Torfason

Ljósmyndari: Billi – Brynjar Gunnarsson

Seinni fyrirlesturinn var í höndum þeirra Brynjars Gunnarssonar og Árna Torfasonar frá SKARA Photojournalism Collective  um ljósmyndafrásagnir, uppbyggingu þeirra og muninn á þeim og myndröðum. Þeir kynntu einnig nýjann vef MIRO þar sem gefið verður út veftímarit einu sinni í mánuði með ljósmyndafrásögnum bæði frá íslenskum sem erlendum ljósmyndurum. Hlutverk þessa vefs og markmið er að kynna ljósmyndafrásagnir og koma þeim að í íslenskum fjölmiðlum.
Mæting á fyrirlestrana var vonum framar og líklegast voru hátt í 100 manns á staðnum.

jgá

Guðmundur O Eiríksson

Þessar gömlu og forvitnilegu ljósmyndir koma allar úr fórum vesturfarans Guðmundar O. Eiríkssonar (1876-1938) frá Minnivöllum í Landmannahreppi. Myndirnar eru hluti af litlu myndasafni sem eignað er Guðmundi og barnabörn hans færðu Ljósmyndasafni Reykjavíkur fyrir allmörgum árum. Langflestar þeirra eru teknar í Reykjavík um eða rétt fyrir aldamótin 1900 en nokkrar þeirra sýna landslag m.a. tvær myndir teknar á Þingvöllum. Hér er um að ræða 41 steríóskópmyndir og 10 stærri kópíur, flestar um 15×11 cm að stærð.
Guðmundur lærði ljósmyndun hjá Árna Thorsteinssyni í Reykjavík um 1899 en fljótlega upp úr því fluttist hann búferlum vestur um haf, fyrst til Kanada en síðan til Spanish Fork í Utah í Bandaríkjunum. Síðar flutti hann til Kaliforníu. Í Vesturheimi starfaði Guðmundur m.a. sem verslunarmaður, smiður og fasteignasali auk þess að fást við ljósmyndagerð.

Allar steríóskópmyndirnar í safninu hefur Guðmundur útbúið eftir að hann flutti til Bandaríkjanna því sjá má fangamarki hans, G.O.Eiríksson SPANISH FORK, UTAH,  inngreypt í öll steríóskópspjöldin.  Það er því ljóst að hann hefur flutt glerplöturnar með sér vestur um haf enda virðist hann fljótlega hafa séð viðskiptatækifæri í öllum þeim fjölda Íslendinga sem fluttust til Vesturheims áratugina á undan. 

Þann 12. febrúar 1903 birtist t.d. frá honum eftirfarandi auglýsing í tímaritinu Lögberg sem gefið var út þar vestra:

Til íslands vina.
Nýjustu ljósmyndir af ýmsum pört-
um af Reykjavik með höfninni og Esj-
unni, í alt 12 mismunandi ,,views”, sömu-
leiðis myndir frá Þingvöllum, af Lögbergi
og Þingvallavatni, þar sem Drekkingar-
hylur með Valhöll og Ármannsfell sést
á bak við, og svo mynd af Almannagjá
með Öxarárfossi.  Myndirnar eru af
tveimur stærðum: 10×12 og 6½x8½ þml.
(spjöldin, sem myndirnar eru límdar á).
Verðið er 5Oc. og 35c. sendar frítt með
pósti til allra staða i Ameriku. Skrifið
mér og látið mig vita af hverju þér viljið
fá myndir. Pöntunum án fullrar borg-
unar verður ekki sint.
G. O. Eiríksson,
L Box 50 Spanish Fork,
UTAH. U.S.

GLEÐILEG JÓL!

TILNEFNINGAR TIL ALÞJÓÐLEGRA LJÓSMYNDAVERÐLAUNA

 

Ljósmyndasafn Reykjavíkur leggur mikinn metnað í að kynna íslenska ljósmyndara á alþjóðlegum vettvangi og tilnefnir ljósmyndara til fernra alþjóðlegra ljósmyndaverðlauna: Henri Cartier Bresson Awards, Hasselblad Awards, Leopold Godowsky, Jr. Color Photography Awards og The Deutsche Börse Photography Prize.  

©Foundation Henri Cartier-Bresson

Henri Cartier Bresson Award

Henri Cartier Bresson Award eru veitt eru annað hvert ár og hafa m.a. þeir Ragnar Axelsson (RAX) og Einar Falur Ingólfsson verið þar tilnefndir af safnsins hálfu. Verðlaunin eru ætluð ljósmyndurum sem vinna í anda heimildarljósmyndunar en Henri Cartier-Bresson er goðsögn í alþjóðlegum ljósmyndaheimi. Hann er af mörgum talinn merkasti og fremsti ljósmyndari tuttugustu aldar og sérstaða hans liggur ekki síst í því hversu mikið af framúrskarandi ljósmyndum liggja eftir hann. Henri Cartier Bresson verðlaunin voru sett á fót árið 1988 af Robert Delpire sem er mikilsvirtur höfundur og útgefandi ljósmyndabóka. Meðal þeirra sem hlotið hafa verðlaunin eru Josef Koudelka, Larry Towell og Fazal Sheikh.

Heimasíða: Henri Cartier Bresson Award

© David Goldblatt Courtesy Gallery Goodman, Johannesburg

Hasselblad Award

Hasselblad Award sem fyrst voru veitt árið 1980, eru viðurkenning á ljósmyndara sem hefur unnið stórvirki á sviði ljósmyndunar. Þetta getur verið einstaklingur sem hefur unnið frumkvöðulsstarf í ljósmyndun, sem hefur haft ótvíræð áhrif á eina eða fleiri kynslóðir ljósmyndara eða sem hefur komið á fót einu eða fleirum alþjóðlega mikilvægum ljósmyndaverkefnum. Tilnefningu til þessara virtu verðlauna af hálfu Ljósmyndasafns Reykjavíkur hlaut nú síðast Ragnar Axelsson (RAX). Í dag standa verðlaunin í um 9 milljónum króna eða 500,000 sænskum krónum, gullmedalíu og viðurkenningarskjali. Auk þessa fær verðlaunahafinn einkasýningu í Hasselblad Center. Meðal verðlaunahafa eru Ansel Adams, Henri-Cartier-Bresson, Robert Frank, Cindy Sherman, Bernd og Hilla Becher, David Goldblatt og Nan Goldin.

Heimasíða: Hasselblad award

Nicholas Kahn & Richard Selesnick, Three Musicians, 2008, from the series "Eisbergfreistadt," Archival Inkjet Print, 36 x 36 inches, courtesy of the artists and Carroll and Sons, Boston

Leopold Godowsky, Jr. Color Photography Awards

Verðlaunin voru sett á laggirnar til að heiðra Leopold Godowsky Jr. sem var einn þeirra sem fann upp Kodachrome filmuna og hefur tilkoma hennar haft gríðarmikil og varanleg áhrif í ljósmyndun. Tilgangurinn með þessum alþjóðlegu verðlaunum, sem voru fyrst veitt árið 1987, er að verðlauna framúrskarandi framlag á sviði samtíma litljósmyndunar og er valið úr tilnefningum frá virtum alþjóðlegum hópi sýningarstjóra, gagnrýnanda, ritstjóra og fagfólks á sviði ljósmyndakennslu. Meðal þeirra sem hafa hlotið verðlaunin eru Yinka Shonibare frá Nígeríu, Alex Webb, New York og Paul Seawright frá Norður-Írlandi. Nú síðast tilnefndi safnið Bjargeyju Ólafsdóttur til verðlaunanna.

Heimasíða: Leopold Godowsky, Jr. Color Photography Awards

©Andreas Gursky, Bahrain I, 2005

The Deutsche Börse Photography Prize

Markmiðið með verðlaununum er að verðlauna samtíma-ljósmyndara af hvaða þjóðerni sem er, sem lagt hefur af mörkum merkasta framlagið (fyrir sýningu eða bók) til ljósmyndunar í Evrópu árinu áður. Verðlaunin voru fyrst sett á laggirnar árið 1996 af The Photographer´s Gallery í London í þeim tilgangi að kynna það besta sem væri að gerast í alþjóðlegri samtímaljósmyndun. Deutsche Börse hafa styrkt verðlaunin um 30.000 pund frá árinu 2005. Verðlaunin kynna nýtt hæfileikafólk til leiks og beinir kastljósinu að því besta í ljósmyndaheiminum. The Photographer´s Gallery og Deutsche Börse hafa verið tilnefnd til Arts & Business International Award 2008 fyrir samvinnu sína við Deutsche Börse Photography Prize. M.a. hafa þau Guðmundur Ingólfsson og Katrín Elvarsdóttir hlotið tilnefningu til þessara verðlauna af hálfu safnsins.
Verðlaunin eru kynnt af The Photographer´s Gallery og styrkt af Deutsche Börse group.
Meðal verðlaunahafa eru Esko Männikkö, Jürgen Teller, Andreas Gursky og Paul Graham.

Heimasíða Deutsche Börse Photography Prize

jgá

Ljósmyndasafn Reykjavíkur hlýtur 1 milljón króna styrk úr Þjóðhátíðarsjóði fyrir innskönnun á safni Péturs Thomsen

 
1. Pétur Thomsen, 1952, sýningardeild Bakarameistarafélags Reykjavíkur á Iðnsýningunni í Reykjavík 1952, í hinni nýju byggingu Iðnskólans í Reykjavík.
2. Pétur Thomsen, 16. mars 1952, móttaka á Keflavíkurflugvelli, yfirmenn Atlantshafsbandalagsins, NATO, koma til landsins.

Ljósmyndasafn Reykjavíkur hlaut á dögunum einnar milljón króna styrk úr Þjóðhátíðarsjóði fyrir árið 2010 til að skanna inn úrval af ljósmyndum Péturs Thomsens.
Undanfarið ár hefur verið ötullega unnið að frumskráningu ljósmyndasafns atvinnuljósmyndarans Péturs Thomsen (1910-1988) sem varðveitt er á safninu en næsta vor verður setur safnið upp sýningu á völdum myndum hans og barnabarni hans Péturs Thomsen yngri,  sem talinn er einn af efnilegustu ljósmyndurunum í alþjóðlegum listheimi um þessar mundir.

Safn Péturs er afar merkileg myndræn sýn á íslenskt samfélag 6. og 7.áratugar 20. aldar og hefur mikið menningarsögulegt gildi fyrir Íslendinga. Pétur myndaði  talsvert fyrir hið opinbera, fyrir flest ráðuneyti og forsetaembættið, einkum í tíð Ásgeirs Ásgeirssonar og Kristjáns Eldjárns.  Hann myndaði m.a. opinbera heimsókn Gustavs VI Adolfs Svíakonungs til landsins árið 1958 og var í framhaldi af því útnefndur konunglegur hirðljósmyndari Svíakonungs hér á landi.  Einnig myndaði Pétur mikið fyrir einkaaðila og íslensk fyrirtæki og er að finna í myndasafni hans hinar fjölbreyttustu atvinnulífsmyndir.

Tilgangur Þjóðhátíðarsjóðs (eins og segir á heimasíðu Forsætisráðuneytisins) er að veita styrki til stofnana og annarra aðila sem hafa það verkefni að vinna að varðveislu og vernd þeirra verðmæta lands og menningar, sem núverandi kynslóð hefur tekið í arf.

jgá